De gemeenteraad zijn de volksvertegenwoordigers van de gemeente Heusden. Zij worden iedere vier jaar, tijdens de verkiezingen, gekozen. De gemeenteraad beslist over de plannen van de gemeente. De raad bepaalt het beleid en controleert of het college van burgemeester en wethouders dit beleid op een juiste manier uitvoert. De gemeenteraad vergadert gemiddeld een keer in de 6 weken. Tijdens de raadsvergadering debatteert de raad over raadsvoorstellen en nemen zij besluiten. 

De gemeenteraad heeft drie taken:

  • het vormen van de volksvertegenwoordiging;
  • het stellen van kaders;
  • het controleren van het college van burgemeester en wethouders.

De eerste taak is een natuurlijk gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen, inwoners kiezen de raadsleden. De raadsleden vertegenwoordigen alle inwoners. De tweede taak, het stellen van kaders, betekent dat de gemeenteraad op hoofdlijnen bepaalt wat er nodig is in een gemeente. Bijvoorbeeld aan zorg of sportvoorzieningen en wat dit mag kosten. Het college is verantwoordelijk voor de uitwerking van deze kaders. De derde taak is het controleren, oftewel erop toezien dat het college de plannen uitvoert binnen de door de raad gestelde kaders.

De burgemeester is voorzitter van de raad en voorzitter van het college. Zij zorgt ervoor dat de raadsvergaderingen goed en gestructureerd verlopen. Als de burgemeester afwezig is, of als onderwerpen uit haar eigen portefeuille besproken wordt, zit de senior van de raad de vergadering voor. Dit is de waarnemend raadsvoorzitter. De burgemeester stemt niet mee. Haar vervanger wel.