Eens in de twee of drie jaar wordt er in de gemeente Heusden een bewonersenquête gehouden. In de enquête zitten uiteenlopende vragenblokken, die gedeeltelijk per kern en wijk en gedeeltelijk alleen voor de totale gemeente worden gerapporteerd. Het onderzoek werd uitgevoerd door Oostveen Beleidsonderzoek en Advies in opdracht van de gemeente Heusden.

Deze notitie biedt een korte samenvatting van de belangrijkste resultaten. Alle cijfers, ook voor eerdere jaren en bij veel vragen ook per wijk en kern, zijn terug te vinden in de databank van de Wijkatlas op heusden.buurtmonitor.nl. Deze Wijkatlas bevat ook cijfers uit registraties van onder meer de gemeente, politie, Woonveste, CBS, UWV en diverse lokale organisaties. Daarmee is de Wijkatlas een uitgebreid naslagwerk. De Wijkatlas bevat bovendien per wijk een heel uitgebreide samenvatting in de vorm van de wijkanalyses.

Uitvoering
De bewonersenquête werd uitgevoerd in het najaar van 2019. In totaal 6299 inwoners van de gemeente Heusden werden schriftelijk uitgenodigd om de enquête digitaal in te vullen. Mensen die de enquête nog niet hadden ingevuld kregen later ook een papieren vragenlijst en daarna nog een herinneringsbrief. Uiteindelijk hebben 2777 personen de enquête ingevuld (waarvan 60% via internet). De respons bedroeg daarmee 44%. Dat is tegenwoordig een goed resultaat bij een bewonersenquête. De respons was in 2019 bovendien hoger dan de respons uit 2016 (41%). In de rapportage worden de cijfers van de enquête overigens gepresenteerd onder het jaartal 2020, aansluitend bij de datum van de nieuwe registratiecijfers: 1 januari 2020.

In de enquête werden onder meer rapportcijfers gevraagd. Bewoners gaven in de bewonersenquête aan hun eigen woning een hoger rapportcijfer (8,0) dan aan de woningen in de buurt (7,6). Deze rapportcijfers zijn de afgelopen jaren maar weinig veranderd.

Van alle inwoners vanaf 50 jaar vindt 64% de huidige woning geschikt om te blijven wonen, ook als men ouder wordt. Een groep van 12% vindt de woning zelf daarvoor niet geschikt, 11% zegt dat er onvoldoende voorzieningen dichtbij zijn en 4% zegt dat er onvoldoende mensen in de buurt zijn (familie, vrienden) op wie men een beroep kan doen als men hulp nodig heeft.

Van alle bewoners overweegt 40% zeker of misschien binnen 5 jaar te gaan verhuizen. Dat is hoger dan in 2016 (36%) maar net zo hoog als in 2010. Van die verhuisgeneigden wil 55% het liefst een woning in het eigen dorp (maar in Oudheusden 18%). De belangrijkste redenen waarom mensen willen verhuizen zijn wijzigingen in de gezondheidssituatie (22%) en in de gezinssituatie (20%).

Van alle bewoners vanaf 16 jaar doet 68% op de een of andere manier aan sport. Dat percentage is hoger dan in de voorgaande jaren (rond 64%). Vooral het aandeel mensen dat sport bij een sportschool is gestegen: van 16% in 2016 naar 21% in 2020. Ook onder kinderen van 6-15 jaar is de sportdeelname gestegen (naar 91%) en ook zij doen dat nu vaker bij een sportschool.

Het aandeel bewoners dat een of meer activiteiten in een buurthuis bezocht gaat sinds 2008 heen en weer tussen 55% en 61%. Sinds 2016 is het weer iets gestegen van 56% naar 59%. Het aandeel bewoners dat deelneemt aan georganiseerde verenigingsactiviteiten lijkt in 2020 iets te zijn gedaald, maar de daling kan ook zijn veroorzaakt door een iets andere vraagformulering. Het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk doet daalde sinds 2016 van 28% naar 26%. In Elshout is dat percentage het hoogst: 40%.

De sociale cohesie is vooral sterk in Doeveren, Hedikhuizen, Elshout, Heesbeen en Nieuwkuijk. Het laagst is de sociale cohesie in Vliedberg en Oudheusden. Veel bewoners zijn bereid burenhulp te geven, vooral door een oogje in het zeil te houden (70%), boodschappen te doen (57%), te helpen met vervoer (45%) of afval weg te brengen (45%). Als ze hulp nodig hebben zeggen de meeste bewoners ook dat zij zeker of waarschijnlijk kunnen terugvallen op familie (90%), vrienden (89%) of mensen in de buurt (80%), maar dat geldt dus niet voor iedereen.

Het aandeel bewoners dat het een goede zaak vindt als bewoners actiever bijdragen aan verbetering, beheer of onderhoud van hun buurt of straat was tussen 2013 en 2016 teruggelopen van 58% naar 53%. In 2020 lag dit percentage echter aanzienlijk hoger: 65%. Ook het aandeel bewoners dat zelf al een bijdrage levert is duidelijk gestegen: van 21% naar 27%. Dit percentage is het hoogst in vesting Heusden (41%) en Nieuwkuijk (36%).

De bewoners geven als rapportcijfer voor hun buurt in het algemeen een 7,5: vrijwel gelijk aan het cijfer uit 2013 en 2016. In vergelijking met 2016 geven de bewoners lagere rapportcijfers voor groenonderhoud (het cijfer daalde van 6,6 naar 6,4), onderhoud van de bestrating (van 6,1 naar 5,9) en stallingsmogelijkheden voor fietsen (van 5,5 naar 5,3). Het cijfer voor onderhoud van de bestrating is de afgelopen jaren vooral gedaald in Elshout en Oudheusden.

In de enquête werd aan bewoners gevraagd om maximaal drie problemen te benoemen die met voorrang moeten worden aangepakt. Het meest genoemde probleem is net als de voorgaande jaren verkeer (genoemd door 31% van alle respondenten). Openbaar groen (19%) wordt vaker genoemd dan in 2016 en staat nu op de tweede plaats, gevolgd door parkeerproblemen (18%). Ook vervuiling (16%) wordt vaker genoemd dan in 2016, waarbij een deel verwijst naar de gewijzigde manier van afval inzamelen. Overlast van dieren (9%, vooral hondenpoep) wordt juist minder vaak genoemd dan in 2016.

In 2020 werden ook vragen gesteld over de gewenste en feitelijke onderhoudstoestand van afvalbakken, groenperkjes, bestrating en onkruid. Dat gebeurde op basis van voorbeeldfoto’s. Voor in ieder geval een deel van de bewoners is de huidige situatie slechter dan wat zij minimaal noodzakelijk vinden: het percentage dat de huidige situatie ‘goed’ vindt is steeds lager dan het percentage dat die goede situatie als minimaal noodzakelijk bestempelt. Het verschil is het grootst bij de bestrating: de situatie van de beste foto is volgens 82% minimaal noodzakelijk, maar volgens 44% is dat ook de huidige situatie.

De meeste bewoners vinden dat hun buurt afgelopen jaar gelijk bleef (69%). Het aandeel bewoners dat vindt dat hun buurt vooruit is gegaan is iets gestegen van 8% in 2016 naar 10% in 2020. Het aandeel dat vindt dat hun buurt achteruit is gegaan bleef vrijwel gelijk: 13%. Voor de komende jaren verwacht 60% dan hun buurt gelijk zal blijven; 9% rekent op vooruitgang (in Geerpark/De Grassen 59%) en 15% op achteruitgang. Het aandeel dat achteruitgang verwacht is het hoogst in Oudheusden (29%). In de databank zijn per wijk ook de redenen van de verwachte vooruitgang of achteruitgang terug te vinden.

In de bewonersenquête hebben bewoners ook rapportcijfers gegeven voor criminaliteit (inbraak, diefstal, geweld) en verkeersoverlast (lawaai, te hard rijden, onveilig rijgedrag, verkeerd parkeren). Hogere scores zijn daarbij gunstiger. Het cijfer voor criminaliteit bleef tussen 2013 en 2016 vrijwel ongewijzigd, maar is sindsdien aanzienlijk gunstiger geworden: van 6,7 naar 7,2. Het cijfer voor verkeersoverlast bleef in de totale gemeente gelijk op 5,4. Op wijkniveau was er wel een duidelijke verbetering te zien in Haarsteeg (van 4,8 naar 5,5) en in Geerpark (van 4,7 naar 6,0).

Het aandeel mensen dat zich wel eens onveilig voelt bleef ongeveer gelijk (17%). Het aandeel bewoners dat soms plekken vermijdt vanwege onveiligheid was voorgaande jaren gestaag gedaald: van 21% in 2008 naar 12% in 2016. In 2020 was het cijfer vergelijkbaar: 13%. In de kern Oudheusden is het percentage echter wel aanzienlijk gedaald: van 25% in 2016 naar 15% in 2020. Het aandeel bewoners dat vindt dat diefstal uit auto vaak in de buurt voorkomt daalde van 4% in 2016 naar 1% in 2020. De cijfers van de politie bevestigen deze positieve ontwikkeling.

Het aandeel bewoners dat verkeersonveilige situaties kent in de buurt is gestegen van 50% in 2010 en 2013 naar 53% in 2016 en 55% in 2020. Vooral in vesting Heusden en Vlijmen-dorp is dit aandeel toegenomen. Te hard rijden wordt het vaakst genoemd als reden van de verkeersonveiligheid, gevolgd door slecht overzicht.

De bewoners gaven in de bewonersenquête rapportcijfers voor diverse voorzieningen in de buurt. Het hoogst gewaardeerd worden basisscholen (7,3), gezondheidsvoorzieningen (6,9), sportvoor-zieningen (6,8) en openbaar vervoer (6,8). Het laagste cijfer geven bewoners aan voorzieningen en activiteiten voor jongeren: gemiddeld 4,9. Op gemeenteniveau zijn de cijfers sinds 2016 nauwelijks veranderd, maar op wijkniveau zijn er wel enkele verschuivingen.

Van alle bewoners voelt 67% zich nooit eenzaam, 20% zelden, 12% soms en 2% vaak. Als rapportcijfer voor hun eigen leven geven bewoners gemiddeld een 8,0 en voor de eigen gezondheid een 7,7.

Het aandeel mantelzorgers is ongeveer net zo hoog als in 2016: 15%. Nog eens 31% geeft nu geen mantelzorg, maar heeft het wel ooit gedaan. Bijna de helft van de bewoners kent het Steunpunt Mantelzorg.

Het aandeel bewoners dat bepaalde vormen van afval altijd scheidt is sinds 2016 toegenomen: bij groente-, fruit en tuinafval van 74% naar 87%, bij plastic/metaal/drankenkartons van 85% naar 93%, bij glas van 88% naar 94%, bij textiel van 79% naar 83% en bij klein chemisch afval van 74% naar 79%. Van alle bewoners zegt 72% door het omgekeerd inzamelen bewuster om te gaan met afvalscheiding; 71% biedt nu minder restafval aan. Van de bewoners ziet 55% vaak afval naast containers, 22% ziet dat niet en 24% antwoordt neutraal.

Van alle bewoners zegt 54% zich zorgen te maken om het klimaat en daar zelf iets aan te kunnen veranderen. Nog eens 24% maakt zich zorgen, maar denkt er zelf niets aan te kunnen veranderen. De laatste 21% maakt zich geen zorgen en vindt de aandacht overdreven. De gemeente wil samen met inwoners werk maken van een duurzamer Heusden. Van de bewoners vindt 30% dat een goed streven en is ook bereid om mee te werken. Anderen willen niet zelf meewerken, maar vinden het goed dat de gemeente dit oppakt (41%) of zeggen dat de gemeente dat gerust mag doen (25%). De laatste 4% vindt dit geen gemeentelijke taak. Ongeveer de helft van de bewoners kent de website “Heel. Heusden. Duurzaam.”; 13% heeft de site ook wel eens bezocht.

Op de vraag hoe veel vertrouwen bewoners hebben in hoe de gemeente wordt bestuurd, zegt 1% daar heel veel vertrouwen in te hebben en 28% veel vertrouwen. Aan de andere kant heeft 2% nauwelijks of geen vertrouwen en 7% weinig vertrouwen. Ruim een derde koos het middelste antwoord (niet veel, niet weinig vertrouwen) en 26% weet het niet.

Er werden ook twee rapportcijfers gevraagd. Voor de manier waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt en de samenwerking zoekt geven bewoners gemiddeld een 6,3 en voor de communicatie en voorlichting vanuit de gemeente een 6,6.

Informatie van de gemeente Heusden zouden inwoners in de toekomst het liefst ontvangen via de informatiepagina in Weekblad Drunen/Vlijmen (45%), de website heusden.nl (40%), een app op telefoon of tablet (27%), sociale media (26%) en/of een wekelijkse e-mail nieuwsbrief (24%). De websites bijeenheusden.nl (6%) en overheid.nl (3%) worden veel minder genoemd; 7% wil helemaal geen informatie ontvangen.